به یاد حسین تهرانی :
حسین تهرانی در سال 1290 شمسی در تهران ، خیابان امام متولد شد و تحصلیات ابتدایی خود را در دبستان امیر اتابک به پایان رساند. تهرانی در کودکی زحمات و مصائب فراوانی متحمل شده بود و آثار آلام و مصائب دوران طفولیت تا پایان عمر در چهره اش باقی بود . وی در جوانی با آن که از حیث مادی در مضیقه بود ولی هیچ گاه از عشق خود که همین یک مشت پوست چوب باشد مایوس نشد و ضرب را به زیر عبا می گرفت و با پشتکار و جدیتبه نزد استاد خود ، حسین خان اسماعیل زاده می رفت . تهرانی از سال 1307 کار جدی خود را نزد اسماعیل آغاز کرد و به علت رایج نبودن خط موسیقی ، تمرینهای تنبک را به کمک اصطلاحاتی مثل (بله و بله و بعله دیگه) و (یک صد و بیست و چهار ، یک صد و بیست و چهار) و غیره به حافظه می سپرد.
ببینید همین توضیحات را از زبان خودش (تصویری)
چندی بعد تهرانی به محضر استادانی چون : رضا روانبخش ، مهدی قیاسی و کنگرلو که در تنبک نوازی تبحری داشتند ، راه یافت و به سبک هر یک آشنایی کامل پیدا کرد. ولی استاد اصلی خود را ابولحسن صبا می دانست زیرا نکات فراوانی از او آموخت که بعد ها بسیار از آن بهره گرفت و آن قدر زحمت کشید تا در سایه سعی و کوشش و عمل توانست با هر آهنگ و نغمه یی ، ریتم آن را با انگشتان سحر آمیز خود به روی ضرب بیاورد . او در سال اول تاسیس رادیو تهران در آن موسسه به فعالیت پرداخت و در سال 1323 به مدرسه موسیقی کلنل وزیری راه یافت و تدریس تنبک را در این مدرسه بر عهده گرفت و کار خود را تا سال 1328 که هنرستان موسیقی ملی به همت روح الله خالقی شروع به کار کرد ، ادامه دارد . وی برای اولین بار دست به ایجاد "گروه تنبک" زد و برای آنها قطعاتی را تنظیم کرد که در اجرای آنها ، گروه لزوما به دو یا چند دسته تقسیم می شدند .
در باره مرحوم حسین تهرانی ، مطلبی به قلم منوچهر همایون پور در کیهان شماره 98.3 مورخ اسفند ماه 1354چنین آمده : "حسین تهرانی پسر میرزا اسماعیل ، یکی از کسبه مورد احترام خیابان عین الدوله بود. میرزا اسماعیل دوستدار موسیقی بود و گه گاه دوستان نوازنده خود را به خانه مهیمان می کرد . در آن روز ها ، حسین کودکی خردسال بود ، اما مجالس شبانه پدر ، و ساز و آواز دوستان او شوق و عشق به موسیقی را در وجود او بر می انگیخت ، هر چند که از ترس پدر جرات ابراز و افشای آن را نداشت . حسین ، کمی که بزگ تر شد ، دور از چشم پدر ، پوستی تهیه کرد و بر روی گلدانی کشید و در زیر زمین خانه ، بدون معلم ، به نواختن ضرب مشغول شد او شب ها هم از ترس پدر و هم از شدت اشتیاق به ضرب ، تنبک گلی خود را در رختخواب خویش می گذاشت ولی سرانجام پدرش از قضیه آگاه شد و با تند خویی حسین را از محبوب خود جدا کرد .
حسین ظاهرا و به احترام پدرتنبک را کنار گذاشت اما عشق او به ضرب آن چنان سرسری نبود که با این حیله ها از میان برود او همواره با نواختن به در و پنجره خانه و پیشخوان دکان و هر چیزی که صدا می داد ، انگشتان سحر آفرین خود را به کار می گرفت و از هر چه که به دستش می رسید صدا در می آورد . چند سال بعد حسین به زور خانه راه پیدا کرد و ریتم های زورخانه ، هنر ضرب را در وجود او پرورش دادند اما در همان احوال حادثه مهمی در زندگی او روی داد که سیر زندگی اش را دگر گون کرد ، به این معنی که یک روز در خانه یکی از اعیان آن روز خیابان عین الدوله با آقای بدیع زاده استاد آواز و موسیقی ایرانی آشنا کرد و استعداد و نبوغ او ، بدیع زاده را تحت تاثیر قرار داد چند روز پس از آن مجلس جشنی در خانه یکی از محترمان آن زمان بر پا بود و شخصیت های ادبی و هنری مهمی مانند "مرحوم ذکاء الملک فروغی" و "استاد ملک الشعرای بهار" و "ابولحسن صبا" و "حبیب سماعی" و "بدیع زاده در آن شرکت داشتند. آقای بدیع زاده در این مجلس داستان حسین و استعداد فوق العاده او در ضرب نوازی با حضار در میان گذاشت و آن قدر از او تعریف کرد که فی المجلس کسی را به دنبال حسین فرستادند . و به این ترتیب حسین برای نخستین بار در چنان مجلسی و با چنان اساتیدی رو به رو شد. سازها کوک شدند و طبق معمول صبا و سماعی پیش درآمدی را شروع کردند و حسین نخستین آزمایش هنری خود را با دو استاد مسلم موسیقی و ریتم آغاز کرد و در آغاز کا ، چهره معصوم و ساده حسین سبب شده بود که کسی به او توجه نکند ولی پس از شروع شدن چهار مضراب ، حضار کم کم متوجه شدند که با تنبک نواز چیره دستی رو به رو هستند . صبا که از همان نگاه اول به استعداد حسین پی برده بود ، از این آشنایی خوشحال بود اما حبیب سماعی که خود ضرب می نواخت بی میل نبود که کمی سر به سر حسین بگذارد لذا ریتم عوض کرد ولی حسین از عهده همراهی آن برآمد . سماعی ریتم را تند تر کرد بلکه حسین را جا بگذارد اما حسین باز هم از عهده برآمد . آن گاه نوبت به بدیع زاده رسید که آهنگ ضربی سنگینی را آغاز کرد و حسین هم به خوبی از عهده آن برآمد و چون ساز و آواز تمام شد مرحوم فروغی و مرحوم بهار درباره ظهور هنرمندان نابغه از قشر های ناشناخته اجتماع به تفضیل سخن گفتند و به گرمی حسین را به ادامه کارش تشویق کردند.
ببینید تنبک نوازی تهرانی در منزل
اما کار حسین تهرانی و استاد صبا به اینجا ختم نشد ، صبا بی اندازه از حسین و استعداد او خوشش آمده بود و حسین به شدت مجذوب و شیفته استاد گردید و این اشتیاق او را به کلاس درس استاد صبا کشاند و این آشنایی و دوستی و لطف و ارادت به جایی کشید که حسین رحل اقامت به خانه استاد صبا کشید و معتکف آن آستان گردید . پس از شهریور 1320 "مرحوم روح الله خالقی"با همت و شرکت جمعی از دوستان هنرمند و هنر دوست خود انجمن موسیقی ملی را پایه گذاری کرد که حسین از اعضای اصلی آن و تنها نوازنده تنبک ، در انجمن بود به همین سبب با تشویق و راهنمایی مرحوم خالقی کلاس آموزش تنبک تاسیس کرد و شاگردانی تربیت نمود که "مرحوم علی زاهدی" معروف ترین آنها بود . حسین در سال های بعد همچنان فعالانه به این کلاس می رسید و تا آخرین روز های عمر آن را رها نکرد . به این ترتیب آنچه که امروز به نام هنر ضرب یا تنبک نوازی در همه محافل هنری و ارکسترهای معروف کشور اجرا می شود مرهون زحمات چهل ساله حسین تهرانی است .
ببینید تنبک نوازی دیگری از حسین تهرانی (این فایل قبلا توسط وبلاگ چهار مضـــراب قرار داده شده بود که دوباره آپلود کردم)
عکس از : وبلاگ چهار مضراب
در واقع تا قبل از حسین تهرانی ، آلت ضرب یا تنبک از کم ارج ترین آلات موسیقی بود و نوازنده تنبک بی ارج ترین عضو ارکستر به شمار می رفت و موظف به انجام کارهای دیگر بود . مثلا آلات موسیقی را از محل کار به درشکه و از درشکه به محل جشن یا مهمانی می برد و می آورد و در یک "پادو"ی ارکستر بود زیرا نواختن تمبک تنها ، کار مهمی به شمار نمی رفت و واقعیت هم همین بود . صفحه های موسیقی که در پنجاه شصت سال پیش ضبط شده اند نشان می دهند که نوازندگان ضرب یک صدای مبهم و بی ارزشی از ضرب در می آوردند که هیچ شباهتی با صدایی که اکنون از تنبک در می آید ، ندارد .
ببینید اجرای صدای قطار با تنبک توسط حسین تهرانی (این فایل را قبلا سایت هارمونی تاک قرار داده بود که دوباره آپلود کردم)
اما حسین تهرانی با نبوغ ذانی و استعداد خدادادی و گذشت و فداکاری ای آلت کم ارزش را از ذلت نجات دادو به درجه و مقامی کنونی خود رساند . سخن آخر این که هر انسانی برای رسیدن به هدف نیاتی می کوشد که زن و مال دنیا دو عنصر عمده آنها هستند ؛ اما حسین تهرانی چه در زمان حیات و چه پس از مرگ از ثروت و مال و منال دنیا بهره چندانی نداشت. همه ثروت او منحصر به خانه محقری بود در یکی از محلات دور دست تهران بود که با قرض از بانک ها و کمک وزارت فرهنگ و هنر تهیه کرده بود و در آنچه که به زن مربوط می شود همه می دانند که حسین تهرانی در بیست سی ساله گذشته ، چه در زندگی خصوصی و چه در مجالس عمومی با هیچ زن و معشوقی رو به رو نبوده است . او شاید از افراد نادری است که در طول تاریخ هنر و هنرمندی ، استعداد و نبوغ خود را صرفا در راه احیاء و اشاعه هنر خود صرف کرد و به کار دیگری نپرداخت.
روانش شاد باد و یادش را گرامی می داریم
ببینید یادواره حسین تهرانی (این فایل را قبلا سایت چهار مضــراب قرار داده بود که دوباره آپلود کردم)
جا دارد که از دوست خوبم جناب آقای سروریان ، به خاطر مطالب و آپلود کردن فایل ها تشکر ویژه کنم .
